بارگیریِ «ساختارهای وندیِ مشتقهای فعلی»ِ حافظیان

 

 

بارگیریِ «ساختارهای وندیِ مشتقهای فعلی»ِ حافظیان

 

 

 

حافظیان، محسن (۱۳۸۸)؛ ساختارهای وندیِ مشتقهای فعلی؛ مشهد: گل‌آفتاب.

پارسی‌انجمنمحسنِ حافظیان، نویسنده‌ی «ساختارهای وندیِ مشتقهای فعلی»، دانش‌آموخته‌ی دکترای زبان‌شناسی از دانشگاهِ سوربنِ پاریس است.

حافظیان خود در پیشگفتار درباره‌ی این کار چنین نوشته است:

«شناختِ بنیادینِ سامانه‌ای که در درونش واژگان زاده شده و روییده و برجای مانده‌اند، پیش‌درآمدِ بایسته‌ی همه‌ی آن کوششهایی است که واژگان‌سازی را در دستورِ کار دارند.

از تواناییهای واژگان‌سازیِ زبانِ پارسی بسیار شنیده و خوانده‌ایم. در نوشته‌ای که پیشِ روی دارید، کوشیده‌ام تواناییهای زبانِ پارسی را در لایه‌ای از لایه‌های زبانی باز بنمایانم.

در نخستین کتابم در این مجموعه از فعلهای ساده‌ی زبانِ پارسی و ساختارهای آن نوشتم. در این نوشته، ساختارها، گونه‌های وندی و بسامدِ این وندها را، در واژگانی که از فعلهای ساده‌ی پارسی به دست آمده‌اند، بررسی کرده‌ام.

امید دارم که داده‌های این پژوهش راه را بر پشتیبانانِ سختکوشِ زبانِ پارسی هموارتر کند.»

فهرستِ بخشهای بنیادینِ این نبیگ(کتاب) چنین است:

۱. واژه‌ها

۲. گونه‌های واژگانی

۳. گروههای اشتقاقی

۴. خانواده‌ی اشتقاقی واژگانی

۵. حوزه و روشهای پژوهش

۶. ساختارهای واژگانی

۷. تغییراتِ نویسه‌ای

۸. ساختارِ پیکره

۹. فهرستِ فعلها

۱۰. پیکره

«ساختارهای وندیِ مشتقهای فعلی»ِ محسنِ حافظیان را از «این جای» بارگیرید.

http://parsianjoman.org/wp-content/uploads/2021/09/Persian-Morphology.pdf

 

 

 

————————————————

دیگر نِبیگهای «پارسی‌انجمن»

پارسیِ سره

ابوالفضل بیهقی (۲۵۳۵)؛ چند سخن که دبیران در قلم آرند؛ ویراسته‌ی صادق کیا (مهر)؛ تهران. بارگیری از «اینجا».

پارسی‌انجمن: از ابوالفضل بیهقی نویسنده‌ی «تاریخِ بیهقی» (درگذشته‌ در سالِ ۴۷۰ مهی) نامه‌ای بازمانده که در آن برایِ ۳۷۳ «سخن» که بیشترِ آنها پارسی است برابرِ عربی داده شده است!

«سخن» بدین جای در چِمی (معنی‌ای) گنگ و ناروشن به کار رفته است: گاهی واژه‌ی ساده است، گاهی واژه‌ی آمیخته(مرکب)، گاهی دو واژه‌ی همنشین (مانندِ «ستد و داد»)، گاهی چندینِ(جمعِ) یک واژه و گاهی گردآوردی از دو یا چند واژه که چمِ آنها در بیشترِ زمانها در عربی با یک واژه گفته می‌شود.

این نامه برنامی(عنوانی) ندارد و «سخنهای» آن با برابرهای عربی بی‌ هیچ گونه رده‌بندی پشتِ سرِ هم نوشته شده است.

استادِ زنده‌یاد صادق کیا که این نامه را ویراسته‌اند در پیشگفتار نوشته‌اند:

«بر کسانی که گذشته‌ی زبانِ فارسی را خوب می‌شناسند روشن است که این زبان نه خودبخود که با کوششِ بسیار و پیوسته‌ی گروهی از دبیران و دانشمندان که کاربردِ واژه‌های عربی را نمودارِ دانش و هنرِ خویش می‌پنداشتند با واژه‌های فراوانِ آن زبان درآمیخته و این درآمیختگی رفته‌رفته افزایش یافته است، تا آن جا که در آن هیچ بندی و مرزی برایِ راه‌یافتنِ واژه‌های عربی باز نمانده و حتی به جای واژه‌های فارسی یا نامهای ایرانی صورتِ عربی‌شده‌ی آنها یا برگردانده‌ی معنائیِ آنها به عربی به کار برده شده است. هر اندازه که واژه‌های بیگانه به زبانِ فارسی بیشتر راه یافته به همان اندازه این زبان از زبانِ روزانه‌ی سخنگویان خود دورتر شده و دریافتن آن برایِ آنان دشوارتر گردیده است.

دفترکِ بیهقی کهن‌ترین دبیزه‌ای(مدرکی، سندیاست که آشکارا از این کوشش سخن می‌گوید و به دبیران و دیوانیان کاربردِ واژه‌های عربی را یادآوری می‌کند. از این رو در بررسیِ سرگذشت زبانِ فارسی پایگاه و ارزشِ ویژه‌ای دارد.

این دفترک برخی از واژه‌های فارسی را که دستِ کم تا سده‌ی پنجم هجری کاربرد داشته و واژه‌های عربی رفته‌رفته جانشین آنها شده است به دست می‌دهد و با آن می‌توان برابرِ درستِ فارسی برخی از واژه‌های عربی را که خودِ بیهقی و برخی از دبیران و دیوانیان و دانشمندانِ پیشین به کار برده‌اند به دست آورد.»

 

 

 

 

پرتو، ابوالقاسم (۱۳۷۷)؛ واژه‌یاب (فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه)؛ سه دفتر؛ چاپ دوم. بارگیری از «اینجا».

جلالی، تهمورس (۱۳۵۴)؛ فرهنگ پایه (واژه‌های پارسی و بیگانه زبانزد در فارسی کنونی به پارسی سره)؛ کتابخانه‌ی ابن سینا؛ چاپ نخست. بارگیری از «اینجا» (۱۳ مگابایت).

فرهنگ پایه (واژه‌های پارسی و بیگانه زبانزد در فارسی کنونی به پارسی سره)

۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۳ ۱

 

جلالی، تهمورس (۱۳۵۴)؛ فرهنگ پایه (واژه‌های پارسی و بیگانه زبانزد در فارسی کنونی به پارسی سره)؛ كتابخانه‌ی ابن سینا؛ چاپ نخست.

* * *

سره‌نویسی پارسی و پرهیز از آلایش زبان پارسی به واژگان بیگانه همواره یكی از كوشش‌های ادبی و ایرانشناسی در نیم‌سده‌ی گذشته‌ی ایران بوده است. در این میان، دفتر پیش‌ رو، گردآوری ارزنده‌ای است از واژگان پیشنهاد شده‌ و پُرپیشینه‌ی پارسی در برابر خیل واژه‌های بیگانه‌ای كه دیرزمانی است در گنجینه‌ی شایگان زبان‌های ایرنی جای خوش كرده‌ا‌ند.

تهمورس جلالی در پیشگفتار کتاب انگیزه‌اش را از این گردآوری چنین نوشته است: «انگیزه گردآوری این فرهنگ آن است که می‌اندیشم زبان پارسی توانگر از واژه‌های خود می‌باشد. افسوس، واژه‌های بیگانه چنان زبانزد شده که واژه‌های پارسی را به دست فراموشی سپرده و فرهنگستان هر چند واژه بیابد یا آفریند، در دریای بیکران زبان ناپدید گردد …».

گفتنی است، این کتاب در سال ۱۳۸۶ با نام فرهنگِ جلالی (ویراست فرهنگ پایه) و به کوشش لیلا جلالی از سوی پخش اختران در ۷۵۲ رویه ویرایش و بازچاپ شده است.

* * *

درباره‌ی نویسنده

زنده‌یاد تهورس جلالی در سال ۱۹۲۵ در تهران زاده شد و پس از دانش‌آموختگی در رشته‌ی حقوق در دستگاه‌های دولتی به کار آغازید.

او در سراسر زندگی‌اش به میهنش و به زبان پارسی مهر می‌ورزید و از همین رو کوشید تا واژه‌های پارسی را در فرهنگی گرد آورد و با تلاش فراوان، «فرهنگ پایه» را فراهم کرد که در سال ۱۳۵۴ از سوی کتابخانه ابن سینا، یکی از نامدارترین ناشران آن روزگار، چاپ و با روی‌آورش دوستداران زبان فارسی نیز روبرو شد.

 

 

Updated: اکتبر 11, 2021 — 9:18 ب.ظ