اخبار روز : کنفرانس تاشکند؛ هشدار روسیه به توطئه آمریکا برای آسیای میانه

 

 

اخبار روز :   کنفرانس تاشکند؛ هشدار روسیه به توطئه آمریکا برای آسیای میانه

 

در کنفرانسی موسوم به «آسیای مرکزی و جنوبی، اتصال منطقه ای: چالش ها و فرصت ها» که در تاشکند برگزار شد روسیه با حضور پررنگ خود یک نکته را به کشورهای حاضر در منطقه گوشزد کرد: آمریکا با خروج از افغانستان قصد حضور در منطقه را دارد؛ اجازه ندهید».

 

به گزارش روز دوشنبه ایرنا، اگر چه موضوع اصلی کنفرانس بین المللی تاشکند که اواخر هفته گذشته برگزار شد، روی محور اقتصادی، تجارت، تولید و سرمایه گذاری برای همکاری بین آسیای میانه و آسیای  جنوبی برنامه ریزی شده بود اما وضعیت به شدت رو به وخامت افغانستان بر این نشست سایه انداخت و موضوع اصلی این کنفرانس شد

 

در هفته‌های اخیر، جنگ داخلی در افغانستان با حملات گروه «طالبان» به مناطق تحت کنترل حکومت این کشور تشدید شده و اوضاع این کشور را ناامن‌تر کرده است.

 

براساس اطلاعات رسانه‌های روسیه، آمریکا تاکنون ۹۵ درصد نیروهای خود را از افغانستان خارج کرده و به همین دلیل گروه طالبان فعالتر شده و مناطق جدید در این کشور را به تصرف در آورده است.

 

سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه که نقش پررنگی در این کنفرانس و همچنین دیدارهای حاشیه ای با مقامات شرکت کننده داشت با بیان اینکه مأموریت ایالات متحده در افغانستان «ناکام» ماند هشدار داد که «سرریز بی ثباتی کشورهای همسایه» را تهدید می کند در عین حال وی به همتایان خود در آسیای میانه در مورد خطرات ناشی از درخواست آمریکا برای استقرار پایگاه های نظامی جدید در کشورهای منطقه و میزبانی از هزاران افغان همکار با ناتو و آمریکایی هشدار داد.

 

کنفرانس  «آسیای مرکزی و جنوبی، اتصال منطقه ای: چالش ها و فرصت ها» ایده شخص شوکت میرضیایف رئیس جمهوری ازبکستان برای فرصت سازی از اتصال آسیای مرکزی و همسایگان جنوبی آن در زمینه های حمل و نقل و تدارکات، انرژی، تجارت، تولید، سرمایه گذاری، فناوری، فرهنگی  بود.

 

با این حال، وقایع ماه های اخیر و به ویژه هفته های اخیر، بحث در مورد چشم اندازهای اقتصادی منطقه را بی اهمیت کرده است. پس از آنکه با تصمیم جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا، ارتش این کشور به تدریج اقدام به عقب نشینی از افغانستان کرد، طالبان شروع به تصرف سرزمینهای بیشتری در افغانستان این کشور آسیای جنوبی کردند.

 

به عقیده کارشناسان، کشورهایی مثل روسیه و چین به همگرایی آسیای جنوبی و مرکزی علاقه مندند چون با این اتصال؛ کریدورهای حمل و نقل ایجاد و بازارهای جدیدی باز می شود.  برای روسیه، این همگرایی، ادامه منطقی از روند همگرایی اوراسیا است که آغاز شده است و برای چین، تقویت پروژه «یک کمربند – یک جاده»  است. اما بیشتر شرکت کنندگان در کنفرانس اذعان داشتند که بدون ثبات در افغانستان، اجرای برنامه ها امکان پذیر نیست.

 

لاوروف وزیرخارجه روسیه در این کنفرانس گفت: «طرح های توسعه پروژه های حمل و نقل، لجستیک و انرژی که آسیای مرکزی و جنوبی را به هم پیوند می دهند، باید وضعیت امنیتی را در نظر بگیرند. وی تصریح کرد: تنها در صورت حل و فصل جامع منازعات درون افغانستان می توان به اجرای موفقیت آمیز تعهدات اقتصادی و ابتکارات با مشارکت کابل اعتماد کرد.

در عین حال وی تأکید کرد که روسیه تمایل به مشارکت در ادغام آسیای میانه و جنوب دارد. به طور خاص، ما در مورد ایجاد یک فضای لجستیکی واحد صحبت می کنیم که بنادر جنوبی ایران و هند را با شهرهای شمالی روسیه و کشورهای اتحادیه اروپا متصل کند.

 

سرگئی لاوروف بیشتر روی افغانستان تاکید کرد و در سخنرانی خود هشدار داد که در روزهای اخیر وضعیت افغانستان به سرعت رو به وخامت است است. و وی البته دلیل اصلی وقوع این وضعیت را خروج عجولانه نیروهای آمریکا و ناتو اعلام کرد.

 

به گفته وی، بحران افغانستان تهدید تروریستی و مسئله قاچاق غیرقانونی مواد مخدر را تشدید می کند، که به سطح بی سابقه ای رسیده است. سرگئی لاوروف گفت: «بدیهی است که در شرایط فعلی خطرات واقعی سرریز بی ثباتی به کشورهای همسایه وجود دارد

 

وزیر امور خارجه روسیه همچنین در دیدار با اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان که در حاشیه کنفرانس در تاشکند برگزار شد، از وخیم شدن اوضاع در استان های شمالی افغانستان که مستقیما با کشورهای آسیای میانه همسایه هستند، ابراز نگرانی کرد.

 

به گفته سرگئی لاوروف، مأموریت ایالات متحده در افغانستان شکست خورد. در عین حال، روسیه، گفت که حضور بیشتر نظامی آمریکا در کشورهای همسایه افغانستان را مصلحت نمی داند.

 

پیش از این رسانه های آمریکایی گزارش داده بودند که ایالات متحده پس از خروج از افغانستان تمایل دارد «در  همان نزدیکی ها  بماند.   زیرا آنها به امکانات نظامی در خاک تاجیکستان و ازبکستان نیاز دارند.

 

از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۴، ایالات متحده یک پایگاه هوایی بزرگ در قلمرو فرودگاه بین المللی ماناس در قرقیزستان و از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵  هم یک پایگاه در قلمرو فرودگاه خان آباد در ازبکستان داشت که به درخواست مقامات محلی، آمریکایی ها هر دو کشور را به طور غیر ارادی ترک کردند.

 

امروز، تاجیکستان به عنوان عضوی از سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) حق ندارد پایگاههای نظامی خارجی را بدون موافقت سایر اعضای اتحادیه در خاک خود مستقر کند و ازبکستان در قانون اساسی اصل جلوگیری از استقرار پایگاه های نظامی خارجی در قلمرو خود گنجانده است. با این حال، رسانه های آمریکایی روشن کردند که واشنگتن آماده بحث برای  ایجاد پایگاه و امکانات در مقیاس کوچک تر در کشورهای آسیای میانه است.

 

اما مقامات روسیه به کشورهای منطقه هشدار داده اند که ایالات متحده علاقه زیادی به حفظ کنترل اوضاع در افغانستان ندارد، زیرا به دنبال استفاده از آسیای میانه به عنوان سکوی مهار  روسیه، چین و ایران است.

 

در عین حال به گفته منابع آگاه، روس ها به آمریکایی ها پیشنهاد داده اند اگر می خواهید بر افغانستان نظارت داشته باشید ما با شما همکاری می کنیم و در این مورد می توانید از پایگاههای ما استفاده کنید! و در همین مورد پوتین به بایدن پیشنهاد داده است.

 

پیشنهاد پوتین به بایدن در مورد افغانستان

 

 برخی روزنامه روسی  به نقل از منابع آگاه نوشتند: ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه در دیدار با جو بایدن رئیس جمهوری آمریکا در ژنو پیشنهاد کرده بود که دو کشور اقدامات خود را در مساله افغانستان با یکدیگر هماهنگ کنند.

به گزارش ایرنا، به نقل از روزنامه های روسی رئیس جمهوری روسیه در اجلاس ژنو به همتای آمریکایی خود پیشنهاد کرد که از پایگاههای نظامی روسیه در تاجیکستان و قرقیزستان برای کنترل اوضاع افغانستان استفاده شود که البته طرف آمریکایی هیچ پاسخی نداده است. دیدار ولادیمیر پوتین و جو بایدن روز ۱۶ ماه ژوئن در ژنو برگزار شد.  

 

زلمای خلیل‌زاد فرستاده ویژه آمریکا در افغانستان تاکنون در این مورد از اظهار نظر در این مورد خودداری کرده و سخنگوی کاخ کرملین نیز هنوز پاسخی نداده است

 

درخواست آمریکا از کشورهای آسیای میانه برای میزبانی از ۱۰ هزار افغان همکار ناتو 

 

البته آمریکا بدون دادن پاسخ صریح به درخواست روسیه، به متقاعد کردن برخی کشورهای آسیای میانه ادامه می دهد بطوریکه بلینکن  وزیر امور خارجه آمریکا در هفته های اخیر میزبان همتایان قزاق؛ ازبک و تاجیک خود بوده و در باره اهمیت روابط دو جانبه و همچنین تلاش ها برای دستیابی به صلح و ثبات پایدار در افغانستان صحبت کرده است.

 

بلومبرگ و رویترز به نقل از منابع، گزارش دادند که واشنگتن درخواست خاصی را از میهمانان آسیای میانه کرده است: ایالات متحده دوست دارد ازبکستان، تاجیکستان و قزاقستان تا ۱۰ هزار افغان به همراه خانواده هایشان که با ناتو همکاری داشته اند و با خروج ناتو جانشان در معرض خطر است را به طور موقت میزبان باشند.

 

سرگئی لاوروف، در پاسخ به سوال رسانه های روسی پس از مذاکرات وی با ۵ کشور آسیای میانه که روز جمعه در تاشکند برگزار شد، گفت که وی هر دو موضوع را با همکاران کشورهای منطقه در میان گذاشته است.

 

وی یادآور شد که ازبکستان رسما اعلام کرده است که ایجاد یا استقرار  تاسیسات نظامی ایالات متحده در خاک این کشور مورد بحث نیست.

 

سرگئی لاوروف گفت: «همه متحدان ما (در آسیای مرکزی) اعلام کردند که قصد ندارند سرزمینها و جمعیت خود را در معرض چنین خطراتی (ایجاد پایگاه آمریکایی و میزبانی ۱۰ هزار افغان مورد درخواست واشنگتن) قرار دهند

 

وی در مورد درخواست ایالات متحده برای میزبانی از هزاران افغان که با آنها همکاری کردند، افزود: «همکاران من در آسیای میانه از تمام خطرات موجود در این برنامه ها به خوبی آگاه هستند. آنها احتمالاً بر اساس منافع خود تصمیم درستی خواهند گرفت. »

 

 

 

نجات افغانستان در گرو تعامل منطقه‌ای و کنار زدن آمریکا

 

آگاهان سیاسی و فرهنگی افغانستان بر این باورند که تنها راه نجات این کشور همکاری کشورهای منطقه و کنار زدن آمریکا از مسائل این کشور است.

 

به گزارش ایرنا، آمریکا و پیمان اتلانتیک شمالی (ناتو) پس از ۲۰ سال حضور در این کشور، افغانستان را در میان بحران جنگ و خشونت بی سابقه رها کرده و غیرمسئولانه از معرکه خارج شدند.

 

اکنون که با رفتن آمریکا آتش جنگ در افغانستان شعله‌ورتر شده، خطر جنگ داخلی دیگر افغانستان و منطقه را تهدید می کند، شماری از آگاهان سیاسی این کشور باور دارند که کنار زدن آمریکا بطور کامل و تقویت همکاری های کشورهای منطقه تنها راه نجات این کشور است.

 

«احمد ضیا رفعت» استاد دانشگاه و سیاستمدار افغان می گوید که طالبان در هفته‌های اخیر با سرعت ناگهانی توانستند ده‌ها شهرستان را بدون جنگ تصرف کنند.

 

وی افزوده است که این رویداد پیش‌بینی‌ناشده، گمانه‌زنی‌هایی را در حلقه‌های سیاسی مبنی بر این‌که شاید بازی‌گران منطقه‌ای یا فرامنطقه‌ای در تبانی با حکومت افغانستان پشت پرده این دگردیسی پرشتاب باشند، تقویت کرده است. دست‌کم دو فرضیه‌ای که در این‌ نوشته از آن‌ها سخن می‌رود، بیش از سایر گمانه‌زنی‌ها، محتمل می‌نماید:

 

‌فرضیه نخست: جابه‌جایی طالبان در شماری از شهرستان‌ها در هماهنگی پنهان میان حکومت افغانستان، روسیه، چین، ایران و هند صورت گرفته تا به عنوان اقدام پیش‌گیرانه مانع ورود و گسترش داعش توسط آمریکا در افغانستان به قصد تهدید منفعت‌های امنیتی رقیبان منطقه‌ای شود.

 

اگر این فرضیه درست داشته باشد؛ در آن‌ صورت برای رهایی منطقه از خطر تروریسم‌زایی، تروریسم‌پروری و تروریسم‌گستری به نام داعش و دیگر نام‌ها، ضروری است که کشورهای منطقه به این نکته‌ها توجه کنند.

 

رفعت افزوده است که اقدام‌های پیش‌گیرانه‌ اضطراری، به‌ گونه‌ای ‌که در فرضیه‌ نخست مطرح شد، در کوتاه‌مدت به نفع منطقه است؛ اما در میان‌مدت و درازمدت نمی‌تواند کارساز باشد؛ زیرا قدرت‌ یافتن اسلام سیاسی، در هر قالبی که تعریف شود، سرانجام به افراط گرایی دینی و رشد این افراط گرایی، به تروریسم دینی می‌انجامد.

 

وی گفته است، خطر داعش را در کوتاه‌مدت شاید بتوان با گروه افراطی دیگری دفع کرد؛ اما آن گروه افراطی، به‌ صورت بالقوه می ‌تواند خود به جریانی شبه‌داعش مبدل شود. به قول معروف با یک اشتباه نمی‌توان اشتباه دیگری را اصلاح کرد.

 

رفعت می افزاید: تمام منفذهای احتمالی که آمریکا بتواند از آن‌ها برای تبدیل ‌کردن دوباره‌ افغانستان به کانون تروریسم استفاده کند، باید بسته شود.

 

به گفته وی، تا جایی که به‌ نظر می‌رسد، سپردن پاسداری از فرودگاه کابل به نیروی نظامی آمریکا یا ناتو یا یکی از کشورهای عضو ناتو، این خطر را به ‌دنبال دارد که آمریکا بتواند از آن به‌ مقصدهای نقل‌ و انتقال‌های مرموز به نفع تروریسم‌پروری استفاده کند.

 

این استاد دانشگاه می گوید: با خروج نیروهای نظامی آمریکا از افغانستان، نیازی نیست که این کشور شمار زیادی دیپلمات و کارمند محلی در افغانستان داشته باشد.

 

به باور وی، بدون تردید حضور پرشمار دیپلمات‌های آمریکا در افغانستان، جز اینکه فرصت و بستری برای کارهای اطلاعاتی و عملیاتی این کشور در جهت تطبیق نقشه تروریسم‌پروری علیه رقیبان منطقه‌ای باشد، هیچ سودی برای افغانستان ندارد. حکومت افغانستان باید با جدیت متوجه این مسئله باشد.

 

رفعت تصریح می کند که دولت افغانستان زمانی می‌تواند آمریکا را وادار به کاهش منطقی کارمندان سفارتش در کابل کند که این کشور از بند کمک‌های سه تا چهار میلیارد دلاری سالانه آمریکا نجات یابد.

 

به گفته وی، کشورهای منطقه باید پرداخت این مبلغ به افغانستان را متقبل شوند، در غیر آن بهایی که بعدها برای مبارزه با تروریسم صادر شده از سوی آمریکا در افغانستان باید بپردازند، بسیار بیش‌تر از این خواهد بود. علاوه بر این، مجبور به پرداختن بهای سنگین سیاسی  نظامی نیز خواهند شد.

 

این سیاستمدار افغانستان می نویسد: تا زمانی ‌که افغانستان وابسته به کمک‌های مالی آمریکا باشد، این کشور در پیروزی مهره‌های وابسته به‌ خود به ریاست‌ جمهوری و در صحنه‌گردانی؛ مجلس نمایندگان، سازمان‌های مدنی و رسانه‌های داخلی نقش تعیین‌کننده خواهد داشت. نقشی ‌که اگر زایل نشود، پیامدهای آن به مردم افغانستان و منطقه، هم‌چنان زیان‌بار خواهد بود.

 

به گفته رفعت، کشورهای منطقه اگر بخواهند هرگونه توانایی بالقوه آمریکا در تبدیل‌ کردن افغانستان به کانون تروریسم را خنثی کنند، باید به جای رقابت منفی بر سر نفوذگستری در افغانستان در نبود آمریکا، وارد تعامل مثبت و سازنده با یک‌دیگر به‌ منظور ثبات و توسعه پایدار افغانستان شوند.

 

عضو سابق جبهه متحد ملی این کشور می گوید که افغانستان با ثبات و توسعه‌یافته توانایی برخورداری از «استقلال» پیدا  می‌کند. مستقل ‌بودن افغانستان مانع نفوذ کشورهای متخاصم و جنگ‌های نیابتی می‌ شود. اگر برای خشکاندن جنگ‌های نیابتی چاره ‌اندیشی نشود، کشورهای منطقه باید همیشه گرفتار دردسرهای نظامی سیاسی برخاسته از وضعیت ناپایدار افغانستان باشند.

 

این استاد دانشگاه فرضیه دوم خود را چنین مطرح کرده است که پیش‌روی سریع طالبان در شماری از شهرستان‌ها از جمله مرزها با کشورهای همسایه، به ‌همکاری اطلاعاتی آمریکا صورت گرفته تا این گروه در تعامل پنهان با داعش، مخل امنیت رقیبان منطقه ای این کشور شود.

 

به گفته این سیاستمدار افغانستان اگر این فرضیه درست باشد طالبان به رغم اظهار نظرهای رسمی‌ خود، عامل بازدارنده داعش نخواهند شد.

 

به باور وی، طالبان با رسیدن به استقرار باثبات، خود مخل امنیت رقیبان منطقه ای آمریکا خواهند شد.

 

وی می گوید که اگر کشورهای منطقه فوری حکومت افغانستان را از لحاظ مالی، سیاسی و نظامی حمایت نکنند و آن را محتاج کمک‌های آمریکا نگه‌دارند، در آن‌ صورت نباید انتظار داشته باشند که حکومت افغانستان بتواند جز گردن‌ نهادن به نقشه‌های تروریسم‌گستری آمریکا در افغانستان، کار دیگری انجام دهد.

 

این استاد دانشگاه می افزاید: اگر حکومت افغانستان و منطقه در تعامل سریع و سازنده با هم وارد عمل نشوند، افغانستان گرفتار جنگ‌های نیابتی عمیق و گسترده خواهد شد. جنگ‌هایی که وقتی به اوج برسد، هم افغانستان و هم منطقه برای مدت طولانی گرفتار مصیبت کم‌پیشینه خواهند شد.

 

این آگاه سیاسی افغانستان به پاکستان هم هشدار می دهد که پاکستان اگر حساب خود را از تروریسم و نقشه‌های تروریسم‌گستر آمریکا در منطقه جدا نکند، خود نیز گرفتار فروپاشی خواهد شد.

 

وی می گوید: حکومت پاکستان باید به ‌یاد داشته باشد که فروپاشی پاکستان ابزار بالقوه‌ دیگری در دست آمریکا به‌ منظور شعله‌ورتر کردن آتش افراطیت در منطقه خواهد بود. همان‌گونه که آمریکا از فربه‌ کردن جهاد مردم افغانستان در تولید و گسترش تروریسم علیه مردم افغانستان و منطقه استفاده می‌کند، از همین ابزار روزی علیه پاکستان نیز استفاده خواهد کرد