پادشاهی آل مظفر یا مظفریان نویسنده : دکتر بصیر کامجو

 

 

پادشاهی آل مظفر یا مظفریان


نویسنده : دکتر بصیر کامجو

آل مظفرسلسله ای از فرمانروایان عرب تباردر سرزمین  ایران است که  از713 تا 795  هجری قمری برابر به 1336 ــ 1429 میلادی  در فارس و کرمان و کُردستان در فاصله میان تهاجم مغل ویورش تیموریان برجنوب ایران وگاه برتمام ایران بجز خراسان ،  به استقلال فرمانروایی کرده اند. پایتخت این سلسله کرمان ، شیراز و یزد  بود .

قلمرو پادشاهی مظفریان

سرسلسۀ شاهان این دودمان امیرمبارزالدین محمدفرزند شرف الدین  مظفر فرزند منصور میبدی بود که از سال (1336 ــ 1384 میلادی) بربخشی از ایران حکومت کرد.

پدر مبارزالدین ، نزد پادشاهان مغل از قدر ومنزلت بالای برخوردار بود ، پس از مرگ پدرش امیرمبارزالدین محمد مورد دقت ابوسعید پسر الجایتو پادشاه مغل قرار گرفت وسمت پدر خودرا به علاوه ای فرمانروایی یزد بدست آورد.

 

پادشاهی مبارزالدین محمد فرزند مظفر

مبارزالدین محمد بقولی  (1336 ــ 1384 میلادی) یا (1318 ــ 1357 میلادی) پس از حاکمیت بر یزد وکرمان برشیرازهجوم برد که در آن وقت در دست  شاه شیخ ابواسحاق بود،  آن را زیر فرمان خود در آورد.

درسال 1380 میلادی مبارزالدین اصفهان را تسخیر کرد ”  و شاه شیخ ابواسحاق را که پس از گشودن شیراز در آن شهر به سر می‌برد، به چنگ آورد و پس از محاکمهٔ شرعی به جرم قتل امیر حاج ضرّاب شیرازی، او را به کسان امیر حاج ضرّاب سپرد تا قصاصش کنند و چنین کردند ” (1)

شاه مبارزالدین محمد پس از تسخیر عراق عجم در سال 1380 میلادی با سپاه نیرومند ودر تخت سلطنت آن شهر اقامت گزید . درآن هنگام جانی بیگ پادشاه مغل که برای تسخیر آذربایجان وسرنگونی حکومت ملک اشرف چوبانی یورش برده بود ، گروه رزمی ای با سه صد نفر سواره به اصفحان نزد مبارزالدین محمد فرستاد وبا سخن تحقیر آمیز اعلام داشت که :

”  ما در تبریز بر تخت ایلخانی مغل نشسته ‌ایم و امیرمبارزالدین  محمد را صلاح آن است که به خدمت آید تا او را به شغل اجدادی‌اش در میبد بازگردانیم وگرنه ما به اصفهان آییم.

حضرت مبارزالدین شاه ، هیأت سفارت را در اصفحان به گرمی پذیرفت، اما پاسخ پیغام جانی بیک مغل را چنان که از روحیهٔ جلادت و رشادت و خوی تند زودخشمش انتظار می رفت، به تندی تمام داد و هیأت سفارت را به آذربایجان بازگرداند.

پس از آن همت به نبرد با مغولان نهاد و از سپاه بزرگی که بدین هدف در اصفهان متمرکز وسازمان یافته  بود، دوازده هزار سوار جریده را گزیده کرد و با شتابی شگرف که موجب غافلگیری سپاه مغول شود و تندروی عمل ذاتی مغولان را خنثی کند، به سوی آذربایجان تاخت.

در میان راه اصفهان تا تبریز، مردمان و اکابر شهرها به استقبال امیر مبارزالدین می آمدند و بر عبور سپاهی تاجیک ایرانی، شادمانی می کردند. سپاه امیر مبارزالدین چون به میانه رسید، با سی هزار سپاهی مغول به فرماندهی اخی جوق، نایب جانی بیک در تبریز مواجه شد. پیروزی در این نبرد، بسیار حساس بود، چون موجب بازگشت اعتماد به نفس ایرانیان پس از شکستهای بسیار از مغولان می‌شد.

امیر مبارازالدین، میمنه (سمت راست سپاه ) را به شاه شجاع و میسره (سمت چپ سپاه ) را به دیگر پسرش شاه محمود سپرد و خود در قلب سپاه ایستاد و نوهٔ خردسالش شاه یحیی را در کنار خود داشت.

سپس دستور داد که سپاهیانش سه چوبه تیر بزنند وپس از آن  هجوم ببرند . در مصاف نخست، میسرهٔ (سمت چپ ) سپاه مظفری که در اختیار شاه محمود بود، زیر فشار سنگین میمنهٔ (سمت راست)  سواره نظام مغولان در هم شکست و مغولان به پس سپاه ایرانیان رسیدند و با مانور دایره ای، قلب را نیز در برگرفتند و اگر این مانور ادامه می یافت، به میمنه (سمت راست سپاه )  دست می یافتند  و ایرانیان به دام می‌افتادند.

امیر مبارزالدین برای خنثی کردن مانور مغولان و بیرون شدن از بیم محاصره، قلب سپاه را به حرکت در آورد و با شاه یحیی که هنوز خردسال بود، به قلب و میسرهٔ (سمت چپ) مغولان هجوم آورد و موجب شد که میمنهٔ (سمت راست) مغولان از بقیهٔ سپاه آنان جدا بیفتد. پس سپاه دو نیم شدهٔ مغولان زیر فشار حملات بقایای سپاه مظفری متلاشی شد. شاه محمود که جناح خود را بازیافته بود، همراه با شاه شجاع، سپاه مغول را دنبال کردند و با گذر از رود ارس صفحات نخجوان و ماورای ارس را از حضور مغولان پاک ساختند. امیر مبارزالدین سپس به تبریز وارد شد و در آن شهر متمکن گشت و درتعقیب بقایای مغولان ، سپاه به اطراف فرستاد.  نبرد میانه پیروزی نمایان ایرانیان بر مغولان و نقطهٔ قطعی اخراج مغولان از ایران تا هجوم دوبارهٔ آن قوم به رهبری تیمور گورکانی بود. ” (2)

Map of the Aras River highlighted on a map of the Kura River watershed

 

مبارزالدین محمد یکی از شاهان میهندوست ودشمن شکن بود که بانیرومندی تمام موفق شد که تحقق رؤیای مقدس ملت سربلند ایران برای خروج مهاجمان مغل را عملی سازد .

مبارزالدین محمد به نسبت برندگی عمل ، خودایستایی وارادۀ پایدار ، سرانجام بدست پسرانش شاه شجاع وشاه محمود وخواهر زاده ودامادش شاه سلطان ، از سلطنت عزل شد وکورگردید ، ودرسال 1388 میلادی چشم از جهان پوشید.

 

منابع ومآخذ آل مظفریان

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 ــ جمال الدين شاه شيخ ابواسحاق بن محمود اينجو آخرین پادشاه از آل اینجو بود که قرن هشتم ( 1344 ــ 1380 میلادی و در اواخر دوره ایلخانان بر فارس و اصفهان فرمانروایی کرد.

2 ــ کتبی، محمود. تاریخ آل مظفر چاپ عبدالحسين نوائي، تهران: اميركبير، 1364،. ص. 78 ــ 76

Updated: ژوئن 16, 2021 — 1:22 ق.ظ