حقیقت ناب، دروغ ناب است

 

حقیقت ناب، دروغ ناب است

محمدامین مروتی

نیچه می گوید حقیقت ناب همان دروغ ناب است.

عقل بشر در طول تاریخ رشدی تدریجی داشته است و به همین منوال رشدی تدریجی خواهد داشت. توجه به همین حقیقت ساده و روشن تاریخی ثابت می کند نه حقیقت ناب وجود دارد و نه کسی عقل کل است. کسی که همه چیز را بداند و نظریاتش کامل و کامل تر نشود، وجود ندارد و در بهترین حالت در توهم به سر می برد.

رشد عقلانیت در طول زندگی فرد هم کاملا ملموس و بدیهی است. از زمان نوزادی که هیچ چیز نمی دانیم تا کودکی که بر اساس تقلید می آموزیم و نوجوانی که پرسش گری مان شروع می شود تا جوانی و میانسالی که به سن کمالمان نزدیک می شویم و سپس پیری و کهنسالی که تجاربمان به حداکثر می رسد. اگر عمری دوباره به ما می دادند چه بسا این عقلانیت در جهات مختلفی به رشد بیشتری دست می یافت. با این حساب کسی نمی تواند مدعی شود end دانش است. کسی نمی تواند مدعی علم اول و آخر شود مگر اینکه دروغگو یا متوهم باشد.

اگر چنین است و اگر ما ابزاری جز عقل برای تشخیص نداریم، باید نسبت به افکار خویش حسن ظن کامل و نسبت به افکار دیگران سوءظن کامل نداشته باشیم. به قول ابن سینا همه چیز را در بقعة امکان و احتمال بگذاریم.