بارگیری «تاریخ زبان فارسی» استاد خانلری

 

بارگیری «تاریخ زبان فارسی» استاد خانلری

ناتل خانلری، پرویز (۱۳۶۵)؛ تاریخ زبان فارسیِ؛ سه دفتر؛ نشر نو.

«تاریخ زبان فارسی» برجامانده‌ای گرانسنگ و ماندگار از استاد زنده‌یاد دکتر «پرویز ناتل خانلری» – پژوهشگر، ادب‌دان، چامه‌سرا، زبانشناس و سیاستمدار- است که تنها نبیگِ پایه‌ در این زمینه نیز به شمار می‌آید.

بنای این نبیگ بر پنج پوشینه (جلد) ریخته شده بود که زبان ایرانیان را از دوران کهن تا همروزگار را دربرمی‌گرفت.

پوشینه نخست، افزون بر گفتارهای پایه‌ای زبانشناسی، دربردارنده‌ی گفتارهایی درباره‌ی زبانهای ایرانی از آغاز تا اسلام، زبانهای ایرانی نو و فارسی دری ست.

پوشینه دوم دربردارنده‌ی ویژگیهای فارسی دری از آغاز یا از کهنترین داده‌های به دست آمده از این زبان در روزگار اسلامی تاریخ ایران تا سده‌ی هفتم  است که خانلری آن را «دوره‌ی نخستین یا دوره‌ی رشد و تکوین» خوانده است.

پوشینه سوم ویژگی‌های دستوری و واژگانی و آواشناسی دوره دوم زبان فارسی دری (پس از چیرگی مغول) را دربر می‌گیرد. این دوره به سده‌ی سیزدهم قمری فرجام می‌یابد و از دوره‌های تأثیرگذار در زبان فارسی امروزی به شمار می‌آید.

پوشینه چهارم درباره زبان فارسی همروزگار و دگرگونی آن است.

پوشینه پنجم درباره زبان فارسی در کشورهای همسایه مانند تاجیکستان، افغانستان و شبه‌قاره ‌است.

خانلری در دوره زندگی پُربار خود تنها توانست پوشینه‌های نخست و دوم و سوم تاریخ زبان فارسی را به سامان برساند که از نوشته‌های پرارزش و ماندگار در این زمینه است. همچنین او برنامه‌ای پایه‌ای بر همین مایه‌ی ابزار زبان پارسی برای نوشتن فرهنگ واژگان پایه‌ریزی کرده بود که تنها توانست بخشی از دوره نخست را آماده کند و به چاپ برساند.

«پارسی‌انجمن» «تاریخ زبان فارسی» دکتر «پرویز ناتل خانلری» را که سالهاست در دسترس خواهندگان نیست به یاری «باشگاه ادبیات» در سه پوشینه به خوانندگان خویش پیشکش می‌کند؛ باشد که راه این استاد زنده‌یاد که زندگی خویش را بر پای زبان پارسی و فرهنگ ایران‌زمین نهاد، پررهروتر شود.