شکست و موفقیت، دو روی یک سکه اند

شکست و موفقیت، دو روی یک سکه اند

با رفتن به اعماق درون است كه می توان گنجینه های حیات را بازیافت «ژوزف كمبل»
آیا شكست موجب عقب نشینی می شود؟بله! بله! بله این هم نظری است! شاید این یك تست خودسنجی باشد برای شما و این كه چگونه به این مسأله نگاه می كنید. این روزها تب و تاب امتحانات و كنكور به جان بچه ها و خانواده ها افتاده و اضطراب زیادی را ایجاد كرده است. البته این اضطراب و پیامدهای ناشی از آن شامل همه نمی شود. اما، خب وقتی كه اضطراب ایجاد شود، مسائلی را به دنبال می آورد كه گاهی كنترل و مدیریت بر آنها مشكل و گاهی هم غیرممكن می شود.
– می تونم باهاش صحبت كنم؟ شاید بتونم یه جوری كمكش كنم!
– گمان نمی كنم! از همه بریده! چند روزیه كه رفته تو اتاقش و درو روی خودش بسته!!
– آخه چرا؟ دنیا كه به آخر نرسیده!
– چی بگم! از این كه نمره نیاورده، از این كه مشروط شده و از این كه فكر نمی كنه تلاش دوباره اونو نجات بده، بدجوری بهم ریخته!!
حس كنجكاوی راحتم نمی گذاشت. اگرچه دوست ندارم به صحبت های خصوصی دیگران گوش بدهم، اما ناخواسته وارد جریان صحبت های ۲ خانمی شدم كه در تاكسی و كنار من نشسته بودند و موضوع صحبتشان افت تحصیلی دختر یكی از آنها بود.
دخترخانم با رفتارهایش زندگی را بر خود و اهل خانه حرام كرده بود.
این روزها بچه های زیادی را برای مشاوره و برنامه ریزی درسی به مراكز مشاوره ارجاع می دهند.
بسیاری از خانواده ها از نداشتن انگیزه بچه ها گله مند هستند. عده ای از افت تحصیلی آنها و گروهی دیگر از رفتارهای بچه ها شكایت دارند. از این كه نگران هستند، اضطراب دارند، ناامید هستند و قافیه را باخته اند.
در برنامه ریزی درسی و به طور كلی در برنامه ریزی برای زندگی بایستی همه جوانب، امكانات، توانایی ها، فرصت ها و… در نظر گرفته شده و لحاظ شود. و انتظارات فرد و اطرافیان در حد توانایی ها و امكانات باشد.
اما گاه به دلایل مختلفی، حداقل انتظارات نیز برآورده نمی شود. این جاست آنهایی كه تحمل و ظرفیت كمتری برای رویارویی با مشكلات و مسائل (شكست، نشدن و باختن…) دارند، درهم می شكنند! ناامید می شوند! و طوری وانمود می كنند كه همه درها و راه ها به رویشان بسته شده و دنیا به آخر رسیده است!!؟
اما آیا شكست و یا موفقیت در مسأله ای پایان همه كارهاست؟
برخی تصور می كنند كه شكست، زندگی و آینده آنها را تهدید می كند و با اعتقاد به این باور غلط روحیه خود را می بازند و دست از تلاش مجدد برمی دارند.
اما گروه دیگری برخورد فعالی با شكست و موفق نشدن دارند. به نظر آنها: «شكست در هر كاری، پایان كار نیست، بلكه خود می تواند آغازی دیگر برای آن كار باشد».
این افراد از شكست، بهره برداری مناسب می كنند. این ها وقتی در كاری شكست می خورند، راه های رفته را بررسی می كنند تا ببینند اشكال كار در كجا بوده و پس از كسب آگاهی های لازم، دوباره مشغول به كار می شوند و این بار سعی می كنند اشتباهات گذشته را تكرار نكنند.
در واقع شكست موجب تجدیدنظر در روش وانجام كار و در نتیجه انجام دقیق تر و صحیح تر آن می شود.
● احساس موفقیت در تصویرهای ذهنی!
«تصویر ذهنی، همان تصوری است كه هر یك از ما از خویشتن خویش داریم و این تصویر از باورهایی كه از خودمان داریم، ساخته شده است. اما بی آن كه بدانیم، بیشتر این باورها در اثر تجارب گذشته؛ موفقیت ها و شكست هایی كه داشته ایم، احساس حقارت، پیروزی و رفتاری كه دیگران با ما داشته اند، شكل گرفته و ذهن ما از مجموعه آنها تصویری ساخته است و این همان تصوری است كه از خود داریم:
– من اینگونه ام!
– من آن گونه ام!
– من می توانم!
– من نمی توانم!
– من برنده ام!
– من بازنده ام
و…
اگر ما خود را توانا، خلاق، زیبا، دوست داشتنی، سخت كوش و موفق تصور كنیم، این ها در عملكرد ما تأثیر می گذارد و موجب موفقیت ما در انجام كارها می شود و اگر خود را ناتوان، ضعیف، كوچك، تحقیر شده، نازیبا و ناخواستنی تصور كنیم، به همین ترتیب در كارها موفقیت نصیب ما نخواهد شد.
پس می توان گفت: همه اندیشه ها، احساسات، رفتار و توانایی های ما براساس این تصویر ذهنی شكل می گیرد. اما در عین حال تصویر ذهنی قابل تغییر است! اگرچه بر اثر باورها و تجارب گذشته شكل گرفته باشد.
● تصویرهای ذهنی خود را تغییر دهید
اگرچه تغییر تصویرهای ذهنی مشكل است، اما هركس می تواند تصویر تازه ای از خویشتن خویش را برای خود بسازد.
به طور مسلم یك شخصیت ناخشنود و شكست جو، نمی تواند تنها با كمك تصمیم و اراده، تصویر ذهنی خود را تغییر دهد. برای این منظور باید زمینه و توجیهی وجود داشته باشد.
با این تصور كه خداوند همه انسان ها را برای موفق شدن آفریده، پس هر انسانی به قدرتی بزرگ تر از خود دسترسی دارد. قدرتی كه همه ابزارهای لازم را برای موفقیت و كمال در اختیار او گذاشته است.
و اگر شما را برای موفقیت و خوشبختی طراحی كرده باشند، در این صورت، تصویر كهنه ای كه از خود دارید و براساس آن احساس شكست، بدبختی و ناكامی می كنید، مردود است. شما می توانید با تمرین های گوناگون، تصویر ذهنی خود را تغییر دهید و با كمك مكانیزم خلاق درونی، بهترین «خویش» خود را پیدا كنید!
كافی است كه در خیال خود، خویشتن مورد نظر خود را مجسم كنید و خودتان را در نقش تازه ای كه مایل هستید ببینید.
پیشنهاد می كنم؛ در ذهنتان تصویری از خود بسازید! با همه ویژگی ها و توانایی هایتان. تصویری واقعی از ویژگی های مثبت وجود خود!
ضعف ها و ناتوانی های خود را نیز نادیده نگیرید. بلكه آنها را در برنامه تغییر رفتارهای نامطلوب خود بگنجانید. روانشناسان معتقدند؛ بسیاری از اوقات، ما خودمان را كمتر از آنچه هستیم می پنداریم.
با این حساب بیایید ببینیم چگونه می توانیم حقیقت خود را بشناسیم؟
● بهترین تصویر ذهنی
در همه كتاب های مقدس آمده است كه «خداوند انسان را در تصویر خویش آفرید.»
در قرآن كریم، خداوند درباره خلقت انسان فرموده است: «از روح خود در او دمیدم.»
اگر بپذیریم، نقاش به عمد تصویر بدی را نمی كشد، پس چگونه خداوند قادر مطلق و مهربان كه بندگانش را اشرف مخلوقات قرار داده است، موجودی حقیر بیافریند؟
احساس خواری، درماندگی، حقارت و ناتوانی، ناسپاسی به پروردگار است.
● هدف های ارزشمند
احساس پوچی، نشانه فقدان زندگی خلاق است. وقتی فردی چنین احساسی را دارد، به طور حتم هدف ارزشمندی برای خود تعیین نكرده است. شاید هم استعدادها و تلاش خود را برای رسیدن به یك هدف مهم، به كار نگرفته است. انسان بدون هدف، زندگی را پوچ و بی ارزش می بیند! احساس پوچی راه های رسیدن به موفقیت را می بندد و انسان را در دایره بسته ای اسیر می سازد. این احساس مانع از تلاش و قبول مسئولیت می شود.
● ویژگی های افراد موفق
برای شناختن شخصیت افراد موفق باید ویژگی های شخصیت آنها را مورد توجه قرار داد.
به اعتقاد «ماكسول مالتز»؛ ویژگی های افراد موفق «موقعیت شناسی، تفاهم، شهامت، خیرخواهی، مناعت، خودشناسی و اعتماد به نفس» آنهاست. او می گوید:
– ما نمی دانیم به دنبال چه هستیم؟ ناكامی های ما حاصل سوء تفاهمات ماست. تفاوت میان آدم موفق و ناموفق تنها در نقطه نظرها و توانایی های بهتر و بیشتر نیست بلكه مسأله شهامت است كه فرد موفق روی نقطه نظرهایش از خود نشان می دهد. خطرات حساب شده را می پذیرد و دست به عمل می زند.اگر خواهان موفقیت هستید لازمه اش شهامت است.
شخصیت های موفق به دیگران هم اهمیت می دهند و برای همنوعانشان احترام قائل می شوند. مسائل و نیاز های آنها را نیز در نظر می گیرند. به حرمت شخصیت انسان ارج می نهند و با دیگران همان گونه كه زیبنده انسان ها است، رفتار می كنند.
● احترام به خود
خیلی ساده باید بپذیریم كه دست كم گرفتن خویش، فروتنی و شكسته نفسی نیست. بلكه ایراد و گناه است!
مناعت آن است كه انسان قدر و ارزش خود را بداند.
چگونه است كه انسان در عظمت ماه و ستارگان، دریا و زیبایی گل یا غروب خورشید در می ماند اما خود را كم بها می داند؟ آیا خالق آنها، آفریدگار انسان نیست؟
قدر ارزش های خود را دانستن، خودخواهی و خود بینی نیست اعتماد به نفس است!
هر كاری با اعتماد به نفس به موفقیت می رسد. و موفقیت خود موفقیت تولید می كند.
حتی یك موفقیت كوچك نیز می تواند قدمی برای موفقیت های بعدی باشد.
كسانی كه اعتماد به نفس پائینی دارند، آنهایی هستند كه موفقیت های گذشته را فراموش كرده و فقط شكست ها را در خاطر نگه می دارند.
با ایجاد تصویر ذهنی بهتر؛ توانایی ها، استعدادها و قدرت های جدیدی ایجاد نمی كنید! بلكه همه اینها را دارید و در واقع مورد استفاده قرار می دهید.»
روانشناسان معتقدند كه «اگر در چشم ذهن خود تصویر با دوامی را مجسم كنید، به سویش كشیده خواهید شد. اگر خود را شكست خورده تصور كنید، پیروزی برایتان غیر ممكن می شود و اگر خود را موفق ببینید، به پیروزی و موفقیت می رسید.» و این كه؛ احساسات منفی مانع موفقیت هستند. پشت كردن به احساسات منفی و به یاد آوردن موفقیت های گذشته، اعتماد به نفس را افزایش می دهد و راه های رسیدن به هدف ها را هموار می سازد.

دكتر معصومه رفیقی مرند
روانشناس بالینی و پژوهشگر

منبع : روزنامه ایران

 

Updated: جولای 24, 2017 — 1:20 ق.ظ